تبلیغات
باشگاه کارکنان بانک ایران زمین - بانکداری اینترنتی
1- تاریخچه چک الکترونیک 
پذیرش چک از طریق بانک ها ، مشکل آفرین است . در ابتدا ، بانکداران نمی دانستند که چگونه چکهای کاغذی را برای وصول در تاریخ سررسید چک ، از سایر بانک ها جمع آوری کنند و برای جمع آوری این چک ها ، تحصیلدارهایشان را به بانک های دیگرمی فرستادند و این امر نه فقط باعث می شد تا وقت زیادی گرفته شود ، بلکه از نظر شرایط امنیتی نیز نگران کننده بود . 
از این رو ، چک های کاغذی که انتخاب میلیون ها نفر در جهان است ، به سمت الکترونیک شدن سوق یافت . چک های الکترونیک از چک های کاغذی کارآمدتر و راحت تر میباشند . قبول چک های کاغذی برای بازرگانان مشکل آفرین است ، و با قبول نکردن یک چک در معامله ، بازرگانان باید ریسک از دست دادن معامله را بپذیرند . در رابطه با چک های الکترونیک ، هزینه هایی که در چک های کاغذی دیده میشود ، وجود ندارد . این هزینه ها ، شامل : هزینه های قابل توجه در بکارگیری چک های کاغذی کنترل تقلب و بازبینی چک ها و همچنین ، هزینه های بازیافت رقم های برگشتی پرداخت نشده به وسیله چک است . 
در حال حاضر ، سیستمی برای تبدیل چک های کاغذی به چک الکترونیک وجود دارد . این سیستم ، 
نام دارد . در این LML Payment System 
سیستم ، مشتری چک کاغذی را در مرحله خرید ارائه میکند . چک ازطریق یک دستگاه چک خوان گرفته شده و اطلاعات حساب بانکی همراه با مبلغ چک گرفته می شود و به عملیات الکترونیکی تبدیل میگردد . از این طریق ، معامله مورد موافقت قرار می گیرد و یا رد میشود . این عمل ، شبیه عمل 
است ، وبه طور الکترونیکی ، برای تسویه و پرداخت مشتری بکار می رود .Credit Card 
گویند .Electronic Check Conversion به این عمل ، اصطلاحا" 
از جمله مشخصه های این سیستم ، میتوان به موارد ذیل اشاره نمود : 

-امکان ارائه مجدد چک های الکترونیک ( شامل : چک های برگشتی ) 
- بازبینی چک های الکترونیک ، به گونه ای که بازبینی چک های کشیده شده در بانک اطلاعاتی ، با تقلیل یافتن تعداد چک های اشتباهی که توسط مشتری دریافت میشود ، خسارت وارده به آنها را کاهش میدهد . 
- سرویس وصول چک ها . 
- وجوه را با سرعت بیشتری در دسترس قرار داده و حداکثر ظرف 48 ساعت ، به حساب مشتری گذاشته میشود ونیز شناسایی چک های برگشتی را ظرف48 ساعت انجام میدهد . 
- هزینه های وصول و درصد ریسک پذیری را کاهش می دهد . 
این سیستم قادر است ، گزارشاتی هم به صورت ریز و هم به صورت کلی در دسترس مشتری قراردهد . 
این گزارشات میتوانند در هر زمان تولید شوند ، خواه برای تسویه حساب ها در پایان روز و یا به منظور استعلام و رسیدگی در طول روز . 
گزارش های ریز ، شرح جزئیات عملیات را با ذکر : نوع پردازش آن ، شماره مجوز و موقعیت و 
مقدار ، نمایش می دهد . گزارش خلاصه نیز مواردی چون : نرخ بازار ، بدهکاران و بستانکارها را نشان میدهد . 
سیستم دیگر در زمینه چک های الکترونیکی ، عبارت از : Pay By Check است . 
این سیستم ، پیشگام در صنعت اینترنتی میباشد و به طور پیوسته عملیات بلادرنگ (لحظه ای ) را از سال 1997 پردازش میکند . 
این سیستم امکان پرداخت بهای کالاها و خدمات به وسیله چک را که بیشتر از طریق اینترنت ، فاکس یا تلفن و به صورت بلادرنگ است ارائه میدهد و کلیه قوانین محافظتی و آیین نامه های بانکداری را در بر دارد . این سیستم ، معاملات شما و حتی میزان پولی که میتوانید در حسابتان قرار دهید را محدود نمی سازد و هزینه آن فارغ از نوع معامله فقط یک اجرت بسیار نازل برای هر یک از معاملات شما میباشد . 
در این سیستم دو نوع حساب پیشنهاد میشود : 
حساب هایBasic برای معاملات کوچک الی متوسط و حساب های Professional که برای معاملات متوسط تا بزرگ طراحی شده اند . هر دو حساب ، شامل آن سطح دسترسی میباشد که قادر خواهید بود تا جزئیات حساب تان را مشاهده نمایید . 
الف – از جمله مشخصات حساب نوع Basic میتوان به موارد زیر اشاره نمود : 
- وجوه به وسیله چک های کاغذی که با پست الکترونیک ارسال شده اند ، در هر روز تسویه گشته و اجازه پذیرفتن سهل و آسان چک ها از طریق : اینترنت ، تلفن و یا فاکس فراهم میگردد . 
دارای یک جستجوگر دقیق در : Bank Routing و Transit Number است . 
-به هیچ نرم افزار و سخت افزار اضافی نیاز ندارد . 
-مقایسه لیستی از عملیات انجام شده در مورد مشتری ، طی 14 روز اخیر را امکان پذیر می سازد . 
-اطلاع فوری از تراکنش ها ، به وسیله پست الکترونیک را فراهم می کند . 
ب – موارد زیر نیز از مشخصات نوع دوم حساب ها میباشد : 
- وجوه به وسیله چک کاغذی پست الکترونیک شده و در همان روز تسویه میگردد و یا توسط یک اتاق پایاپای الکترونیک ، به یک حساب چک بانکی گذاشته میشود . شایان ذکر است که برای این منظور ، پردازش الکترونیک چک (ECP) نیز لازم است . 
البته پردازش الکترونیکی چک بستگی به نیازی است که وجود دارد .عملیات پردازش ، از طریق شبکه 
(ACH) که منطبق بر قوانین بانکداری (NACHA) است . 
به منظور نگاهداری سپرده ها و پرداخت ها ، نتایج تحقیقات فدرال را در مورد چک ها و پرداخت های الکترونیکی اعلام میکند . 
-امکان پذیرفتن چک از طریق : اینترنت ، فاکس یا تلفن . 
- امکان رمز نگاری کامل یا (SSL). 
-اطلاع فوری تراکنش از طریق پست الکترونیک . 
-امکان دسترسی به تمام سرویس های (ITI) ، که شامل : Address Trace , Bank Trace , 
Phone Trace و Rock Lock Box است . 
به طوری که : 
Phone Trace- یک آدرس فیزیکی برای شماره تلفن معین تولید می کند . این سرویس در بازبینی یک مکان فیزیکی ، یا در فن بازاریابی ، بسیار با ارزش است . 
Bank Trace- یک نام بانک ، آدرس و شماره تلفن را شناسایی کرده و یک Routing Number تولید میکند که کاربرد زیادی در بازبینی وجوه دارد . 
Address Trace- آدرس مشخص شده در فرم مشتری را با آدرس موجود در بانک اطلاعاتی مقایسه میکند . 
Rock Lock Box- به هر مشتری این اجازه را میدهد که به صورت الکترونیکی چک های Nsf را مجددا" ارائه کند . این سرویس شامل گزارشاتی است که جزئیات گردش هر چک را گزارش میدهد و همه محاسبات به صورت اتوماتیک میباشد . 
2- نمایش 
از طریق نمایش فرم چک ، این امکان را بوجود می آورد که سایت را از طریق چشم مشاهده کرده و کلیه پردازش های پرداخت را به صورت گرافیک حس و رویت نمود . 
هنگامی که مشتری ها میخواهند پول پرداخت کنند، برروی کلید Pay By Check , Link کلیک میکنند و سپس به مشتری یک فرم on Line ارائه میشود که شبیه یک چک فیزیکی است . بعد از کامل کردن فرم ، مشتری بر روی دکمه Enter کلیک میکند و صفحه بعدی که مشتری مشاهده می نماید ، صفحه تاییدیه است . 
اینجا مکانی است که به مشتری این شانس داده میشود تا اطلاعات تولید شده را بازبینی کند . همچنین ، اطلاعات قانونی مورد نیاز به او داده میشود . دراینجا ،وقتی مشتری برروی دکمه – I Agree که در پایین فرم قرار دارد ، کلیک میکند در واقع با موافقت کردن عملیات ، به صفحه مربوطه می رود . 
همچنین ، با انتخاب دکمه I Don’t Agree ، با رد کردن عملیات ، به صفحه قبل می رود . 
سپس ، سیستم ، اطلاعات نگارنده چک را به بانک های اطلاعاتی مربوطه می فرستد . 
مشتری فورا" یک پست الکترونیک ، جهت رسید پیغام و یا تکذیب برای تراکنش می فرستد . این رسید ظاهر خواهد شد و شامل : نام شرکت ، اطلاعات تماس ، مبلغ ، تاریخ ، عدد چک و یک عدد ارجاعی Unique وموقعیت موافقت کردن یا رد کردن میباشد. 
کلیه عملیات پردازش ها را به اتمام رسانده و حواله چاپ شده ، روز بعد پست میشود ، ضمن آنکه ، همه سوابق عملیات به شکل بلادرنگ قابل دسترسی است . 
اجرت حساب ها به صورت صورتحساب فرستاده میشود و یا از طریق پرداخت اتوماتیک انجام میگردد . 
3- استانداردها و پروتکل های مورد استفاده در بانکداری موبایل 
امنیت در ارائه خدمات بانکی توسط تلفن همراه ، مسئله ای مهم و حساس میباشد . به نظر بعضی از کارشناسان ، بانکداری موبایل به طور بالقوه بسیار امر تر از بانکداری از طریق اینترنت است . 
مهمترین مسئله برای کاربرانی که از خدمات بانکداری موبایل استفاده میکنند ، امنیت است و اگر این مسئله مورد توجه عمیق قرار نگیرد ، بانکداری موبایل با استقبال مواجه نخواهد شد . 
استفاده از پروتکل ها و استانداردهای امنیتی موبایل ، دستخوش تغییر و تحول بوده است . در اینجا گذری بر سیر فناوری موبایل خواهیم داشت . 
خدمات ارتباطات موبایل دارای 3 مرحله بوده است : 
-آنالوگ 
-دیجیتال 
-چند رسانه ای . 
هرکدام از این مراحل ، به عنوان نسلی از موبایل شناخته شده است . دراینجا ، به بررسی نسل های آن خواهیم پرداخت : 
1-3- نسل اول : 
این نسل از تلفن همراه دارای خصوصیات زیر است : 
-آنالوگ . 
-مدارهای سوئیچی . 
-صداهای ضعیف . 
-قابلیت پایین . 
-بدون وجود تدابیر امنیتی 
یکی از نگرانی های اولیه در رابطه با امنیت در تلفن های آنالوگ ، این بود که سیگنال ها رمز نگاری نمی شدند و بنابراین ، در بین راه به راحتی قابل گوش دادن بودند . 
هرچند ، تلفن های آنالوگ هنوز در آمریکا استفاده میشوند و فناوری آنها پیشرفت نموده است ، ولی تحول و دگرگونی منطقی به سمت دیجیتال بوده است . 
2-3- نسل دوم 
خصوصیات این نسل عبارت است از : 
-فناوری دیجیتال ، که در حال حاضر در تلفن های همراه دیجیتال مور استفاده قرار می گیرد. 
-مدارهای سوئیچی . 
-با بهره گیری از فناوری دیجیتال . 
-قابلیت نمونه گیری صدا به صورت صفر ویک و انتقال آن بر روی شبکه بی سیم برای انتقال به تلفن دیگری از همین نسل و یا تلفن های سنتی ، که در آنجا به موج های صوتی تبدیل میشود ، در این نسل موجود است . 
-انتقال محدود اطلاعات . 
-پشتیبانی داده ، فاکس و (SMS) . 
-امکان بهره گیری از رمز نگاری ( با کلید رمز 40 بیتی ) 
-سیستم جهانی برای ارتباطات موبایل ، استانداردی دیگر برای نسل دوم میباشد . 
سیستم (GSM) در دامنه فرکانس بین 800 تا 900 مگاهرتز عمل می کند . 
میتوان خصوصیاتی که از نسل اول تا نسل دوم بهبود یافته است را به شرح زیر معرفی نمود : 
-تلفن دیجیتال . 
-پست صوتی . 
-دریافت پیام های الکترونیکی ساده . 
3-3- نسل 2.5 : 
سرویس جهانی رادیویی بسته ای را میتوان مانند سرویس (GSM) ، برای دسترسی به اینترنت در نظر گرفت . نسل 2.5 ، داده ها را با سرعت بالاتری پشتیبانی می کند (171 بیت در ثانیه ) همچنین ، اتصالات دائمی داده ها را حفظ می نماید ، به این صورت که کاربران میتوانند به طور دائم به اینترنت دسترسی داشته و تنها درزمان دریافت و ارسال داده ها، هزینه مربوط به اتصال به اینترنت را دریافت می کنند . 
سرویس (GPRS) ، برای مرورگرهای محدود ، پست الکترونیک و معاملات مالی ، با استفاده از کارت و غیره در نظر گرفته شده است . 
(GPRS) یک پروتکل اینترنتی با امکان سوئیچ نمودن بسته ها است .این استانداردنیز از بسیاری از آسیب پذیری های موجود در اینترنت رنج می برد ، کلیه خدمات مورد استفاده در اینترنت ، 
مانند : انتقال فایل ، مرورگرهای وب ، گپ های دوستانه ، پست الکترونیک ، اتصال به کامپیوتری از راه دور ، بر روی شبکه موبایل قابل دسترسی میباشد . 
مزایای GPRS : 
-سرعت انتقال داده ای سریع تر . 
-اتصال به منابع اطلاعاتی ، در سطح وسیع ، در سراسر دنیا ، و با پشتیبانی از چندین پروتکل ، مانند IP . 
-یک مرحله به سوی خدمات نسل سوم . 
4-3- نسل 2.7 : 
این نسل ، EDGE نامیده میشود و انتقال داده آن ، حداکثر با سرعت 437 کیلو بیت در ثانیه انجام میشود . بسیاری از شرکت ها در آمریکا ، این نسل را به عنوان نسل سوم تلقی می کنند ، چرا که سخت افزار لازم در زیر ساخت آن با هزینه کمی قابل ارتقاء میباشد . در رابطه با امنیت این نسل نیز باید گفت که مانند GPRS مبتنی بر IP است . 
5-3- نسل سوم : 
نسل سوم ، که با 2000 – IhT نیز شناخته شده است ، نسل جدیدی از ارتباطات بی سیم میباشد ( اینترنت همراه ) از آنجا که سیستم های نسل سوم ، تکامل یافته سیستم های متفاوت و غیر سازگار نسل دوم مانند : 
TDMA- GSM ,CDMA هستند ، قابلیت کار وسازگاری با سیستم های مختلف را دارا میباشند . 
در اینجا ، به بعضی از مشخصات این نسل اشاره می کنیم : 
-پهنای باند گسترده . 
-مبتنی بر پروتکل بسته ای . 
-انتقال متن ، صدا بر روی (IT) ، تصاویر ویدیوئی ، چند رسانه ای با سرعت داده ای حداکثر 2 مگابیت در هر ثانیه در محیط بی سیم و 384 بیت در ثانیه در محیط موبایل ، نسل سوم ، بسته به موقعیت مکانی در جهان متفاوت میباشد : 
-در اروپا نسل سوم (UMTS) است . 
در ژاپن نسل سوم (CDMA) با پهنای باند عریض و فقط با امکان (FDD) میباشد . 
-در آمریکا از (EDGE) و یا (CDMA) با پهنای باند گسترده ، به عنوان نسل سوم استفاده میشود . 
در رابطه با امنیت این نسل باید گفت : 
-رمز گذاری آن با استفاده از کلیدهای 128 بیتی انجام میشود . 
-روش تایید دوسویه با استفاده از کلیدهای رمزنگاری برای بررسی هویت دوطرف استفاده میشود . 
1-5-3- فناوری های سازگار با نسل سوم 
- Blue Tooth 
Blue Tooth جایگزین کابل های بین دستگاه ها میباشد و سرعت انتقال داده ها ، حداکثر تا 720 کیلو بیت در ثانیه میرسد . این دستگاه ها ، شامل : کامپیوترها ، صفحه کلید ، چاپگرها ، استریوها ، تلوزیون ها ، تلفن های ثابت و تلفن های همراه و بسیاری از وسایل دیگر میباشد . 
Blue Tooth این امکان را فراهم می آورد که هرکدام از دستگاه ها ، آدرس یکتایی داشته باشند و امکان نظارت ، تایید و رمز نگاری را در شبکه های کوچک دارا است . 
-WML / WAP 
WAP ، استاندارد جهانی برای ارائه ارتباطات اینترنتی از طریق تلفن های همراه دیجیتال ، دستگاه های امن دیجیتال شخصی ودیگر ترمینال های بی سیم میباشد . 
WAP ، به منظور استفاده امن و کارای پهنای باند ، سرعت های پایین اتصال ، نمایشگرهای کوچک و غیره طراحی شده است . 
WML، نوعی از (WAP) است ، که مشابه پروتکل انتقالی (HTTP) بوده و به عنوان (WML) عمل میکند و برای مرورگرهای کوچک بر روی تلفن های دستی طراحی شده است . 
برای استفاده از خدمات (WAP) ، باید موارد زیر را مورد توجه قرار داد : 
-دستگاه های تلفن همراه زیر ، سرویس (WAP) را پشتیبانی میکنند : 
NOKIA 6210, NOKIA 7110 ERICSSON, SIEMENS,MOTOROLA 
-سرویس دهندگان که در دروازه هایی برای استفاده از (WAP) دارند . 
-امنیت WAP 
برای انتقال اطلاعات به صورت امن ، بین کاربر و دروازه WAP ، از پروتکلی به نام (WTLS) استفاده میشود . این استاندارد، نسخه استاندارد صنعتی (TLS) میباشد که معادل با پروتکل استفاده شده (SSL) است . به منظور ارائه امنیت ، (WTLS) ارتباط امن بین دستگاه WAP و سرور (WAP) را فراهم می کند . 
6-3- بانکداری موبایل در ایران 
متاسفانه هنوز بسترهای مناسب به منظور پیاده سازی بانکداری موبایل در ایران فراهم نشده است . مهمترین مسائلی که در این رابطه باید در نظر گرفته شود ، عبارت میباشد از : 
-بستر مخابراتی پرسرعت برای ارتباطات اینترنتی و پشتیبانی از پروتکل ها و استانداردهای مورد استفاده در تلفن های همراه . 
-تنظیم و تصویب قوانین حقوقی مربوطه . 
تربیت نیروی متخصص در زمینه طراحی . 
-پیاده سازی و پشتیبانی از سیستم های مورد نیاز . 
-فرهنگ سازی وجلب اعتماد مردم ، به وجود امنیت در ارتباطات بی سیم . 
-کاهش هزینه ها و ارائه خدمات ویژه به استفاده کنندگان موبایل ، در بانکداری از طریق موبایل . 
البته ناگفته نماند ، این مسئله تلاش جدی مسئولان و مدیران اجرایی را می طلبد . لذا به نظر میرسد اگر تمامی مشکلات در زمینه راه اندازی بانکداری موبایل برطرف گردند . 
بانکداری موبایل به عنوان یکی از شاخص های بانکداری الکترونیک مورد استقبال قرار گیرد .